سید دانیال داودی پژوهش‌گر حقوق بین‌الملل

تحلیل ماهیت واقعی یادداشت تفاهم ایران و آمریکا

سید دانیال داودی کارشناس ارشد حقوق بین الملل در یادداشتی نوشت: امضای یادداشت تفاهم میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا در خرداد ۱۴۰۵، پرسشی فراتر از مناسبات سیاسی دو کشور را پیش روی حقوقدانان قرار داده است: آیا دولت ها می توانند بدون امضای یک معاهده رسمی، تعهدات الزام آور بین المللی ایجاد کنند؟ در حالی که عنوان «یادداشت تفاهم» در نگاه نخست از یک توافق سیاسی حکایت دارد، رویه دیوان بین المللی دادگستری و قواعد حقوق معاهدات نشان می دهد که نام یک سند لزوما بیانگر ماهیت حقوقی آن نیست. از این منظر، مسئله اصلی نه عنوان توافق، بلکه اراده طرفین برای ایجاد تعهدات حقوقی و آثار ناشی از آن است؛ موضوعی که می تواند یادداشت تفاهم ایران و آمریکا را به یکی از مهم ترین آزمون های حقوق بین الملل معاصر تبدیل کند.

 تحلیل حقوقی رخدادهای دی ماه ۱۴۰۴

سید دانیال داودی کارشناس ارشد حقوق بین الملل در یادداشتی نوشت: تحولات دی ماه ۱۴۰۴ را می توان یکی از نقاط عطف در نسبت میان دولت و جامعه در جمهوری اسلامی ایران دانست؛ هم به لحاظ شکلی و نهادی، و هم از منظر حقوق عمومی و حکمرانی مبتنی بر قانون. این رخدادها، که در قالب تجمعات چندلایه و اعتراضی در برخی استان ها و شهرهای کشور شکل گرفت، با وجود آن که در سطوح مختلف و با انگیزه های گوناگون بروز کرد، در مجموع پرسشی بنیادین را در فضای عمومی و تخصصی کشور مطرح ساخت؛ این که نسبت میان حق اعتراض شهروندی با وظیفه دولت در تامین امنیت و حفظ نظم اجتماعی چیست؟ و چه مقدار از اعتراض اجتماعی در حدود قانون مدنی است و چه مقدار بیرون از آن قرار می گیرد؟ پاسخ به این سوالات تنها در قالب برچسب زنی های امنیتی یا تحلیل های احساسی سیاسی میسر نیست؛ بلکه مستلزم بازخوانی دقیق ساختار حقوقی جمهوری اسلامی ایران، اصول قانون اساسی، قواعد حقوق بین الملل عمومی، و تجربه مقایسه ای دولت ها در مواجهه با چنین شرایطی است.

بررسی حقوقی تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران

سید دانیال داودی کارشناس ارشد حقوق بین الملل در یادداشتی نوشت: حمله نظامی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا به جمهوری اسلامی ایران که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و اکنون در وضعیت آتش بس ۱۰ روزه قرار دارد، از منظر حقوق بین الملل فقط در چارچوب تلفات انسانی، خسارات زیرساختی یا موازنه نظامی قابل تحلیل نیست. یکی از مهم ترین ابعاد این مخاصمه، آسیب به بناها و اموال تاریخی و فرهنگی ایران است؛ موضوعی که در نظام حقوق بین الملل جایگاهی ممتاز دارد و تعرض به آن، صرفا تخریب چند ساختمان یا محوطه واجد ارزش تاریخی نیست، بلکه تعرض به هویت فرهنگی یک ملت و در مواردی لطمه به میراث مشترک بشریت تلقی می شود. بر همین اساس، حمله به این دسته از اموال باید در پرتو هم زمان منشور ملل متحد، حقوق بین الملل بشردوستانه، کنوانسیون های ویژه حمایت از اموال فرهنگی و قواعد مسئولیت بین المللی دولت ها بررسی شود.

۱۶۸ دانش آموز، یک موشک کروز و سکوت لاهه/ رسوایی اخلاقی و حقوقی «خشم حماسی» در چنگال استانداردهای دوگانه

سید دانیال داودی کارشناس ارشد حقوق بین الملل در یادداشتی نوشت: در بامداد روز نهم اسفندماه سال یکهزار و چهارصد و چهار هجری خورشیدی، مصادف با بیست وهشتم فوریه سال دو هزار و بیست وشش میلادی، ایالات متحده آمریکا و رژیم اشغالگر اسرائیل عملیات نظامی مشترک و گسترده ای را با نام عملیاتی «خشم حماسی» علیه خاک جمهوری اسلامی ایران آغاز نمودند. این عملیات که بدون هیچ گونه مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد و در اثنای مذاکرات غیرمستقیم صلح در ژنو به اجرا درآمد، در همان ساعات نخستین به کشتار بی رحمانه غیرنظامیان ایرانی منجر گردید. از جمله فاجعه بارترین مصادیق این حملات، هدف گیری مدرسه ابتدایی دخترانه شجره طیبه در شهرستان میناب استان هرمزگان بود که طی آن موشک کروز تاماهاوک شلیک شده از ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، این مدرسه را هدف قرار داد و به شهادت یکصد و شصت و هشت غیرنظامی، عمدتا دانش آموزان هفت تا دوازده ساله، و جراحت نود و پنج تن دیگر منجر گردید. شایان ذکر است که دیوان بین المللی دادگستری(ICJ) به عنوان رکن قضایی اصلی ملل متحد، صلاحیت رسیدگی به دعاوی میان دولت ها از جمله اختلافات ناشی از نقض منشور ملل متحد و حقوق بشردوستانه را دارد و همچنین بنا به تقاضای مجمع عمومی یا شورای امنیت می تواند نظرات مشورتی در خصوص مسائل حقوقی صادر نماید که این امر در پرونده های متعددی از جمله نظریه مشورتی ۱۹۹۶ در خصوص سلاح های هسته ای تجلی یافته است. مقاله حاضر با بهره گیری از روش تحلیل حقوقی و استناد به منابع معتبر بین المللی، به بررسی همه جانبه نقض های فاحش حقوق بین الملل توسط آمریکا و اسرائیل در این عملیات می پردازد و در دو محور اصلی «حق توسل به زور» (Jus ad Bellum) و «حقوق حاکم بر مخاصمات مسلحانه» (Jus in Bello) سازمان دهی شده است.

۱۶۸ دانش آموز، یک موشک کروز و سکوت لاهه/ رسوایی اخلاقی و حقوقی «خشم حماسی» در چنگال استانداردهای دوگانه

سید دانیال داودی کارشناس ارشد حقوق بین الملل در یادداشتی نوشت: در بامداد روز نهم اسفندماه سال یکهزار و چهارصد و چهار هجری خورشیدی، مصادف با بیست وهشتم فوریه سال دو هزار و بیست وشش میلادی، ایالات متحده آمریکا و رژیم اشغالگر اسرائیل عملیات نظامی مشترک و گسترده ای را با نام عملیاتی «خشم حماسی» علیه خاک جمهوری اسلامی ایران آغاز نمودند. این عملیات که بدون هیچ گونه مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد و در اثنای مذاکرات غیرمستقیم صلح در ژنو به اجرا درآمد، در همان ساعات نخستین به کشتار بی رحمانه غیرنظامیان ایرانی منجر گردید. از جمله فاجعه بارترین مصادیق این حملات، هدف گیری مدرسه ابتدایی دخترانه شجره طیبه در شهرستان میناب استان هرمزگان بود که طی آن موشک کروز تاماهاوک شلیک شده از ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، این مدرسه را هدف قرار داد و به شهادت یکصد و شصت و هشت غیرنظامی، عمدتا دانش آموزان هفت تا دوازده ساله، و جراحت نود و پنج تن دیگر منجر گردید. شایان ذکر است که دیوان بین المللی دادگستری(ICJ) به عنوان رکن قضایی اصلی ملل متحد، صلاحیت رسیدگی به دعاوی میان دولت ها از جمله اختلافات ناشی از نقض منشور ملل متحد و حقوق بشردوستانه را دارد و همچنین بنا به تقاضای مجمع عمومی یا شورای امنیت می تواند نظرات مشورتی در خصوص مسائل حقوقی صادر نماید که این امر در پرونده های متعددی از جمله نظریه مشورتی ۱۹۹۶ در خصوص سلاح های هسته ای تجلی یافته است. مقاله حاضر با بهره گیری از روش تحلیل حقوقی و استناد به منابع معتبر بین المللی، به بررسی همه جانبه نقض های فاحش حقوق بین الملل توسط آمریکا و اسرائیل در این عملیات می پردازد و در دو محور اصلی «حق توسل به زور» (Jus ad Bellum) و «حقوق حاکم بر مخاصمات مسلحانه» (Jus in Bello) سازمان دهی شده است.